Welkom aan boord!

De online haven van het Vlaardings Loggerfestival, het leukste cultuurhistorische havenfeest in de regio. Overzichtelijk en duidelijk met een vormgeving die je intuïtief door de informatie over het festival loodst en met het programma ingedeeld per locatie. 

Op dit moment wordt er gewerkt aan de plannen voor de 14e editie op vrijdag 24 en zaterdag 25 juni 2016. Deze data zijn nog onder voorbehoud en zullen binnenkort definitief vermeld worden.

Vanzelfsprekend zijn ook al onze social-media-kanalen volledig geïntegreerd. Kortom: hier genoeg zilte voorpret tot 24 juni, daarna alleen nog mobiel checken, want je bent er natuurlijk zelf bij op 24 en 25 juni!

Programma

Tot volgend jaar!

Nieuwsberichten

de maritieme geschiedenis der Nederlanden

In 2016 is het 150 jaar geleden dat de allereerste logger in de vaart werd genomen. Tijdens het VL.Loggerfestival 2016 zal er dan ook veel aandacht worden geschonken aan onze eigen Vlaardingse Haringlogger De Balder, maar zeker ook aan de Vlaardingse Klederdracht & Beroepen!

Een stukje geschiedenis....

Zeevaart heeft in de geschiedenis en de ontwikkeling van de ‘Nederlanden’ een enorm belangrijke rol gespeeld. De aandacht gaat dan vooral uit naar de handelscompagnieën en de koopvaardij die de Republiek,  met name in de 17e eeuw, groot en rijk hebben gemaakt. Ook de visserij en de walvisvangst waren een economische factor van belang. De Republiek der 7 Verenigde Nederlanden had de grootste haringbuizen vloot ter wereld. Het centrum van deze activiteit lag in het Maasmondgebied.

Over de visserij van de bewoners aan de kustdorpen zoals Scheveningen, Katwijk en Noordwijk is minder bekend. De opbrengsten van deze visserij waren bestemd voor locaal gebruik en daarom economisch minder van belang. Bij gebrek aan een natuurlijke haven maakten deze gemeenschappen gebruik van plompe, platbodem vaartuigen. Deze dubbele strand- of zeeschuiten werden tegen 1800 ‘bommen’ genaamd, die tussen de visreizen op het strand werden gezet.

De kustbewoners visten met de vleet op haring in diep water voor de Engelse kust bij Great Yarmouth. De vangst werd licht gezouten oftewel gesteurd. Binnen 24 uur moest dan de verdere behandeling volgen: schoonwassen, aan stokjes rijgen en roken met behulp van smeulend zaagsel. Zodoende ontstond  een product waar veel vraag naar was: bokking. Voorts werd door de kustbewoners met het schrobnet op platvis en garnalen gevist en met de beug op schelvis en kabeljauw.

Sinds 1663 was het vissers van de kustdorpen verboden om haring te kaken. Er ontstond zodoende een tweedeling in vissers op pekelharing en vissers op steurharing. Blijkbaar was er in de 17e eeuw voor beide typen visserij voldoende mogelijkheden om een goede boterham te verdienen, er is namelijk niet bekend dat bovengenoemde verdeling tot wrijving heeft geleid.

In de 18e eeuw is dit wel degelijk het geval. In de visserij is sprake van een economische teruggang. De belangrijkste reden voor deze teruggang is een verandering in het eetpatroon van de inwoners van de Republiek: vis stond niet meer op het dagelijks menu. De vissers van de kustdorpen maakten geregeld inbreuk op het kaakverbod van 1663. In de 17e eeuw lagen de grote haringreders uit het Maasmond gebied daar blijkbaar niet wakker van. Nu de spoeling in de 18e eeuw dunner werd, wel! Zij wisten de weg naar de politiek te vinden. In 1751 vaardigde de Staten van Holland een plakkaat uit waarin het de vissers van de kustdorpen uitdrukkelijk werd verboden haring te kaken. Wel ontvingen zij het monopolie op het aanbrengen van steurharing. Het kaakverbod ging de vissers van de kustdorpen steeds meer dwarszitten. Zij konden in deze economisch moeilijke tijden hun afzetgebied niet vergroten omdat steurharing nu eenmaal niet lang goed bleef. Daarnaast gooide ook Napoleon Bonaparte roet in het zuurverdiende eten. Door de inlijving bij Frankrijk werd de nu Bataafsche Republiek betrokken bij de 4e Engelse Zeeoorlog. De Engelse marine voerde regelmatig raids uit op de Nederlandse kust om de aldaar liggende bomschuiten te vernietigen. Zij waren namelijk bang dat Napoleon de bomschuiten zou gebruiken voor een invasie van Engeland. De lompe bomschuit als voorloper van het landingsvaartuig. Wie had dat gedacht. De vissers in ieder geval werden in deze periode continue geconfronteerd met vaarverboden en werden uiteindelijk gedwongen hun bomschuiten achter de duinen te verstoppen. Daarnaast werd het in 1822 de vissers  verboden een groot deel van het jaar met het schrobnet op garnalen en platvis te vissen. Een tijd van grote armoede onder de kustbewoners brak aan.

Gek genoeg waren er Europese revoluties voor nodig om de totaal verstarde verhoudingen in de vaderlandse visserij te veranderen. In 1848 kwamen de midden-groepen in diverse Europese landen in opstand en vroegen om meer inspraak en democratie. Het (economisch) liberalisme kwam, toen de stofwolken waren neergedaald, als grote overwinnaar uit de bus. Voor de visserij had deze omwenteling grote gevolgen. In de nieuwe visserijwet van 13 juni 1857 werd door de Tweede Kamer, geheel in de geest van het economisch liberalisme, besloten tot opheffing van de monopolies op bepaalde visvangsten. Voor Scheveningen betekende dit volledige vrijheid!  De bommen mochten nu gezouten, gekaakte haring aanvoeren! Opmerkelijk is dat deze vrijheid aanvankelijk niet tot verandering leidde. Tot 1871 bleven de bommen voornamelijk steurharing aanvoeren. Na 1871 veranderde dit echter in rap tempo. Er was geen nieuwe wet maar een andere revolutie nodig om tot verandering te komen: de Industriële Revolutie!

Voor de haringvisserij werd eeuwenlang hennep gebruikt voor het vervaardigen van de netten. De landbouw in de Nederlanden was hier volledig op ingespeeld. Zij had zich gespecialiseerd in het verbouwen van zogenaamde commerciële/industriële gewassen zoals hennep, vlas, hop en meekrab. Voedingsgewassen werden goedkoper uit het buitenland geïmporteerd. De landbouw was dus gebaat bij het gebruik van hennep als grondstof voor de visnetten. Het nadeel van hennepen netten is dat deze zeer zwaar zijn. Zij konden dan ook maar een beperkte lengte hebben omdat anders het evenwicht tussen net en schip verstoord zou raken met alle gevolgen van dien.

In Engeland woedde al een tijdje de Industriële Revolutie. Een van de vele gevolgen hiervan was dat hennep als basismateriaal voor visnetten werd vervangen door katoen. Deze grondstof was veel lichter dan hennep. De vleet kon nu veel langer worden en de vangstcapaciteit per schip kon dus behoorlijk toenemen. De eerste Nederlandse reder die dit inzag was Adriaan Maas. Een Rotterdammer van geboorte die zich als reder in Scheveningen vestigde. In 1854 kocht hij twee bomschuiten en begon meteen te experimenteren met katoenen netten. Een daverend financieel succes! In 1859 waren alle schepen van Maas uitgerust met katoenen netten. Zijn succes vond direct navolging.

Nu heeft ieder voordeel een nadeel. De vangstcapaciteit was enorm toegenomen. Door dit succes echter was een wanverhouding ontstaan tussen het aantal visdagen en vaardagen. Dit gold met name voor de bomschuiten. Deze lompe schuiten waren zeer langzame zeilers en ook nog eens moeilijk te hanteren. Een bomschuit was dus in verhouding met het aantal visdagen veel te veel tijd kwijt met het varen van en naar de visgronden. Dit gold overigens ook voor de hoekers die inmiddels voor de grote haringvangst werden gebruikt. Tijd dus voor een nieuw scheepstype, snelzeilend en makkelijk hanteerbaar die beter paste bij de nieuwe vangsttechnieken. Ook nu was het weer Adriaan Maas die het voortouw nam. Hij ging op onderzoek uit om een schip te vinden dat aan de nieuwe vereisten voldeed. Aanvankelijk ging zijn belangstelling uit naar de Engelse kotter maar besloot uiteindelijk tot een zeillogger die hij op een visserijtentoonstelling in Boulogne had gezien. Ter plekke werd een driemast logger besteld die in 1866 in de vaart werd genomen. De eerste zeillogger was een feit, een revolutionaire verandering! Ook de logger bleek een daverend succes. Nu zou men verwachten dat de logger de traditionele schepen als de hoeker en de bom direct zou vervangen. Dit bleek niet het geval. Schepen zijn kapitaalgoederen die, in tegenstelling tot netten, niet 1,2,3, zijn af te schrijven. Het zou nog twintig jaar duren voordat de laatste hoeker uit de vaart werd genomen. Met betrekking tot de bomschuiten zien we zelfs een tegengestelde beweging. Na 1866 nam het aantal bomschuiten zelfs toe. Dit had natuurlijk alles te maken met het feit dat de kustdorpen niet over een haven konden beschikken en afhankelijk bleven van de strandschuiten. Toch had men in Scheveningen wel degelijk het belang van de zeillogger in de gaten. Ondanks dat Scheveningen nog geen haven bezat stonden er al 75 Scheveningse loggers geregistreerd. Het afmeren aan de Nieuwe Waterweg werd op de koop toegenomen. Katwijk en Noordwijk bleven gebruik maken van de bomschuit. In 1904 kreeg Scheveningen de lang gekoesterde haven. Het doek viel voor de logge strandschuit die eeuwenlang de economische motor was geweest van deze locale vissersgemeenschap. Ondanks het feit dat Scheveningen in 1896 nog over 231 bomschuiten kon beschikken is er helaas geen een bewaard gebleven. Verzaagd tot brandhout en gebruikt voor de bouw van huizen had dit schip een beter lot verdiend. De trouwe metgezel van Scheveningse vissers is onlosmakelijk verbonden met de geschiedenis van het dorp. De bomschuit, het icoon van de kustvisserij, heeft de locale bevolking vaak door perioden van bittere armoede heen gesleept.

Stichting ‘De Scheveningsche Bomschuit’ heeft zich dan ook ten doel gesteld Scheveningen haar bomschuit terug te geven. De Bomschuit staat voor het overwinnen van tegenslagen, standvastigheid en zeemanschap. Eigenschappen waarop de Scheveninger trots mag zijn. De herinnering aan de bomschuit moet dan ook levend blijven in de vorm van de bouw van een replica van dit eigenwijze scheepje.

 

  • de maritieme geschiedenis der Nederlanden
Geplaatst op: 12 augustus, 2015

sponsoren & partners

Zonder bijdrage van onze sponsoren & partners is er geen VL.Loggerfestival!

Voor de editie 2015 konden we rekenen op steun van:

ABInBev Nederland

Adventure Vlaardingen

Arie van Westfonds

Auto Hoogenboom

b-creative!

Bed & Breakfast de Glasparel

BKS Parking

Bluesclub Vlaardingen

Café de Hommel

Circusschool Hannes en Co

Coca Cola

Cooperatieve Ver. Westhavenplaats

Creppies

Dansschool Let's Dance

De Groot fonds

De Vlaardinger

Distilleerderij Van Toor

Elise Mathildefonds

Eyup Sultan Moskee

Faber Vlaggen

Fonds Schiedam Vlaardingen

Gemeente Vlaardingen

Hooymeijer

Huurmaat

Hyundai van Dalen Vlaardingen

Irado

Kade 40

Knaap Horeca V.o.F, Van der

LV Shipping & Transport Group

Maes Notaris

Marbo Promotions

MariFlex Group

Min. Van Defensie

Museum Vlaardingen

Omroep Vlaardingen

Partycentrum Prikkewater

Peitsman Licht en Geluid

Peugeot Eigenraam

PopUpTv

Vl. Reddingsbrigade

Renault Dealer Dorzo

Rita Young

scouting Willem de Zwijger

SIGMA

Smart Fit

Speyer Verhuur

St. Edukans

St. Zeekadetkorps Vlaardingen

st. Zeillogger Balder

Stadsgehoorzaal

Vink & Evag Autobedrijven B.V.

Vlaardingen 24

Vlaardingse Cultuur Stichting

Vrijwilligerssteunpunt Vlaardingen

 

Mogen we u allen in 2016 weer aan boord verwelkomen?

 

Geplaatst op: 12 augustus, 2015